عروس ربایی در قرغیزستان
پس از به سر بردن چندین روز در بشکیک، دانستم که کابوس خیلی دختر های جوان در قرغیزستان عروس ربایی* است. عروس ربایی یکی از رسوم قدیم مردم قرغیز است. زمانی که یک مرد قرغیز تصمیم به ازدواج کردن می گیرد، دختر مورد پسند خود را می رباید. بیشتر وقتها مرد با چند دوست خود یکجا شده و دختر را می ربایند. سپس او را به خانهء خود می آورند. پس از آن به خانوادهء دختر خبر می دهند که دختر شان ربوده شده است. در بیشتر موارد خانوادهء دختر هم با استقبال زیاد از این عمل، شادی خود را اعلام می کند. با وجود انکار های پیاپی، دختر های ربوده شده سرانجام مجبور به پذیرفتن سرنوشتی که ربایندهء شان برای شان رقم زده است می شوند.
بیشتر، مردان 18 تا 25 سال که یا خود می خواهند عروسی کنند و یا هم فشار خانواده و اجتماع بالای شان زیاد می شود تصمیم به ربودن زن مورد نظر خود را می گیرند. اگر آن ها کسی «شایسته» را بشناسند او را می ربایند. اگر کسی را در ذهن نداشته باشند برای چند روز با دوستان خود در کوچه ها و پس کوچه های قریهء خود می گردند و کسی را که به نظر شان جذاب بیاید می ربایند. در بعضی موارد عروس توسط ربایندهء خود مورد تجاوز صورت می گیرد تا هرگز نتواند از عروسی سرباز زند. در بعضی موارد دیگر عروس را به محفل مجللی که از قبل ترتیب داده اند می برند و به مجرد داخل شدن به خانه، مادر داماد سر عروس خود را می پوشاند. شماری از خانواده ها پس از به سر کردن چادر رضایت عروس را می پرسند و پس از آن او را عروسی شده اعلام می کنند، اما شماری از خانواده های دیگر به مجرد به سر کردن چادر در سر عروس او را عروسی شده اعلام می کنند. در خیلی از مواردی که دختران کوشش کرده اند از این کابوس بگریزند، نه خانواده های شان و نه هم اقوام شان آنها را پذیرفته اند. برای همین بیشتر دختر هایی که ربوده می شوند، تحمل کردن آن چه بر سر شان می گذرد را بهتر از فرار کردن از آن می پندارند. خیلی از زنان و مردان قرغیز عروس ربایی را یک «افتخار» می پندارند چون فکر می کنند بوده شدن یک دختر تثبیت کنندهء زیبایی و فریبنده گی اش است. در کل می توان گفت عروس ربایی برای خیلی ها تثبیت کنندهء «ارزش» یک زن است.
بیشتر بانوانی که تن به اصرار های خانوادهء خود و خانوادهء داماد نمی دهند، به استقبال سرنوشت رقت باری می روند. کسانی هم استند که شانس می آورند، و می توانند پس از آن به راحتی زنده گی کنند. هر چند شمار این کسان خیلی اندک است.
عروس ربایی هر روز ده ها زن را به گریه و اعتراض به روی سرک ها می کشاند. با وجود این که عروس ربایی از سال 1994 به این سو در قرغیزستان ممنوع اعلام شده است، هنوز هم مردم غیرقانونی بودنش را نمی پذیرند. دولت قرغیزستان عروس ربایی را ممنوع قرار داده است، اما نمی تواند در زمینهء از ریشه کندنش کاری بنیادی تر کند چون از میان بردن رسمی که از سالها به این سو به قرغیز ها به میراث مانده و بزرگان خانواده ها قبولش دارند کار مشکلی است.
این روزها جامعهء مدرن قرغیزستان و بانوان جوان که می خواهند به تحصیلات خود ادامه بدهند، شدید به مبارزه علیه این رواج بر خاسته اند، اما با در نظر داشت «ریشهء تاریخی» این رسم، از میان بردنش کار آسانی نیست .عروس ربایی از سوی غربی ها منحیث یک پدیدهء تکان دهنده و هولناک شناخته شده و هم پرسش های زیادی را در زمینهء ازداوج و عشق به میان آورده است.
عروس ربایی را نمی شود تنها با قرغیزستان ربط داد. این پدیده از سالها به این سو و در اتحاد شوروی سابق و کشور های دیگر آسیایی ایجاد شده و در قرغیزستان رشد یافته است. برای درک کردن این نقض حقوق بشر باید محیط و اجتماعی را که در آن این کار صورت می گیرد مطالعه کرد. نزد خیلی از خانواده های قرغیز عروس ربایی پدیدهء است که «مردانگی» یک مرد را به اثبات می رساند. این پدیده برای مردان قرغیز وسیله يی شده است برای به اثبات رساندن اعتماد به نفس و برای به دست آوردن احترام در میان اقوام. از سوی دیگر، عروس ربایی منحیث یکی از رسوم قدیم قرغیز ها که به گفتهء خود شان در دامنه های سلسله کوهای «تان شان*» رشد کرده است، شناخته شده است و چون سایر رسوم برای شان ارشمند است. برای این که بزرگان قرغیز عروس ربایی را احترام می کنند و میراث پدران و پدربزگان خود می دانندش، برای قرغیز های جوان و مدافع حقوق بشر مشکل است تا آن را از میان بردارند.
* Bride kidnapping
* Tien Shan
